دينى و سياسى و غيره در آن رشد و نموّ مىنمايد . اين گفته ها كه در نتيجه ى مطالعه و دقّت در افكار و عقايد ملل مختلف نوشته شده است از اين مرد نامى متخصص در علم الاجتماع صحيح است و اگر ما در استدلال دينى و اصول عقايد افراد بسيار محدود مملكت خودمان دقت كنيم هزاران عقايد ثابت لا يتغيّر مىيابيم كه با هيچ دليل و برهان قابل رخنه و خلل نيست با اينكه مردمان اهل علم و مطالعه و كتاب هستند . پس هر كس به آنچه معتقد است معذور است و تا وقتى كه نتواند فكر خود را عوض كند آنچه باتّكاى عقيده ى خود بينديشد و بكند مسئول نيست . از ضمن احاديث هم اين مطلب را به خوبى مىتوان استكشاف كرد : صدر الدين شيرازى در كتاب عقل و جهل شرح اصول كافى اين حديث را از آن كتاب نوشته است : ابى الجارود از امام باقر روايت كرده است كه فرمود : « انّما يداقّ اللَّه العباد فى الحساب يوم القيمة على قدر ما آتاهم من العقول فى الدّنيا » يعنى : خداوند در روز قيامت به همان اندازه كه بمردم عقل داده است بحسابشان ميرسد . و چند حديث ديگر نظير اين نقل كرده است به آن كتاب و باصل كتاب عقل و جهل اصول كافى مراجعه شود . پس ممكن است بگوئيم : اين آيه آن روز روى سخن با يهود و مسيحيها داشت كه در حضور پيغمبر ( ص ) دانسته و فهميده پى دين ديگر مىروند . و امروز آنهائى را شامل مىشود كه با ارتباط باسلام پى دين ديگر مىروند و براى مقاصد سوء تجسّس از بدعتها و اديان باطل مىكنند چنان كه كلمه ى « يبتغ » همين معنى را مىفهماند كه بمعنى طلب كردن و جستجو است پس اين دسته مردم اگر بخواهند خود را قانع كنند كه ما در برابر اعراض از اسلام دين ديگر بجاى آن پذيرفته‌ايم اين اظهار از آنها قبول نيست و از كار خود زيان مىبرند و ممكن است بگوئيم مقصود از كلمه ى اسلام يكتاپرستى است كه در قرآن به اين معنى زياد استعمال شده است در نقل از ابراهيم و منحصر نيست بمسلمانى كه پيروى پيغمبرى محمّد باشد پس معنى آيه چنين باشد :